Skip to main content
home-page
Deel op facebook
Deel op twitter
home-page
Deel op facebook
Deel op twitter
Ontdek het thema

Schittert jouw verhaal straks in het virtueel museum?

De eerste mensen in Vlaanderen

Welk thema of onderwerp moet het publiek straks zeker in het virtueel museum zien?

De tot nog toe oudste sporen van menselijke aanwezigheid in het gebied dat we tegenwoordig het Vlaamse gewest noemen zijn minstens 400000 jaar, maximaal 500000 (een half miljoen) jaar oud. Het gaat om silex (vuurstenen) werktuigen gemaakt door Heidelbergmensen (Homo heidelbergensis). Heidelbergmensen waren de voorouders van zowel de neanderthaler (Homo neanderthalensis) als van de moderne mens (Homo sapiens). De Heidelbergmens was 700000 à 500000 jaar geleden de eerste mensensoort die Europa ten noorden van de Alpen en de Pyreneeën koloniseerde. Het is dus mogelijk dat er in de Vlaamse ondergrond nog oudere resten op ontdekking wachten. In onze gewesten bevinden archeologische sites uit die tijd zich immers zeer diep onder de grond. Dat komt omdat ze tijdens de ijstijden begraven zijn onder metersdikke zand- of leemafzettingen. Ze komen daarom slechts bij toeval aan het licht onderin metersdiepe zand- of leemgroeves. Tussen 300000 en 200000 jaar geleden evolueerden de Heidelbergmensen ongeveer gelijktijdig in Europa tot neanderthalers en in Afrika tot moderne mensen.

Welk bijzonder verhaal is gelinkt aan dit onderwerp?

In een leemgroeve te Kesselt (Lanaken) 'Op de Schans' vonden archeologen in 2007 de waarschijnlijk tot nog toe oudste sporen van menselijke bewoning in het huidige Vlaanderen. Op die plaats lieten Heidelbergmensen tussen 400000 en een half miljoen jaar geleden enkele werktuigen in silex (vuursteen) achter. Het gaat o.a. om een vuistbijl en een schrabber. De voorouders van de Heidelbergmensen brachten deze technologie mee uit Afrika toen zich meer dan een miljoen jaar geleden in (Zuid-)Europa vestigden. Dergelijke werktuigen waren multifunctioneel. Men gebruikte ze om vlees te snijden, om hout te bewerken, om te graven, enz. De Heidelbergmensen waren jagers-verzamelaars. Ze trokken rond in groepen, richtten tijdelijke kampplaatsen in en leefden van wat de natuur te bieden had. In de Maasvallei vonden ze niet alleen jachtwild en ander voedsel, maar ook silex om stenen werktuigen te vervaardigen. Waarschijnlijk leefden Heidelbergmensen hier uitsluitend tijdens de warmere tussenijstijden. Dan kon het hier zelfs wat warmer zijn dan tegenwoordig. Er waren gemengde loof- en naaldwouden waarin herten en everzwijnen leefden, maar ook o.a. bosolifanten, waterbuffels, jaguars en holenleeuwen en in de rivieren zwommen nijlpaarden. Toch kunnen zelfs in een warm gematigd klimaat de winters behoorlijk koud zijn. Dat is waarschijnlijk de reden dat de Zuid-Europese voorouders van de Heidelbergmensen wegbleven uit Noord-Europa. Jagers-verzamelaars kunnen in een gematigd klimaat slechts overleven dankzij de jacht op groot wild, vermits in de winter nauwelijks ander voedsel te vinden is. Heidelbergmensen gebruikten daar houten speren voor.

Waarom mag dit erfgoedverhaal niet ontbreken voor ons publiek in het virtueel museum?

Het belang van de eerste menselijke bewoners in onze regio spreekt voor zich. Daarnaast zijn ook ook o.a. de klimaatveranderingen, de migraties, de nomadische levenswijze en de verschillende mensensoorten interessante aspecten in dit verhaal.

Is het erfgoedverhaal verbonden met de plannen van jouw organisatie in 2024? Zo ja, waarmee dan?

Een van de werktuigen, een vuistbijl, maakt deel uit van de permanente tentoonstelling van het Gallo-Romeins Museum.

Met welke historische periode(s) is dit erfgoedverhaal verbonden?

De archeologische vondsten uit Kesselt luiden het begin in van de prehistorie in onze streken.

Met welke plaats(en), voorwerpen of erfgoedelementen is dit erfgoedverhaal verbonden?

De vuistbijl gevonden te Kesselt 'Op de Schans', die thans te zien is in het Gallo-Romeins Museum te Tongeren.

Kun je enkele weblinks meegeven naar achtergrondmateriaal?

https://hdl.handle.net/21.15108/46926

Deze afbeelding is in hoge kwaliteit beschikbaar

Ja

We beschikken over de rechten van dit beeld/kregen toestemming van de rechthebbende(n) voor het gebruik van deze afbeelding.

Ja