Minister van Cultuur Caroline Gennez heeft beslist om de ErfgoedApp van FARO en de app van FAAM, het virtuele museum van Vlaanderen, te integreren. Hiermee investeert de Vlaamse overheid in één duurzaam en toekomstgericht platform voor digitale erfgoedverhalen in Vlaanderen. 

FAAM (https://www.faam.vlaanderen/nl) werd door het Departement Cultuur, Jeugd en Media opgezet om met laagdrempelige verhalen en belevingen een breed publiek nieuwsgierig te maken naar de geschiedenis en het erfgoed van Vlaanderen. De ErfgoedApp (https://erfgoed.app/) werd de voorbije tien jaar door FARO ontwikkeld tot een succesvol product met erfgoedverhalen en tours op locatie, gedragen door een brede gemeenschap van makers en gebruikers.

Om de integratie voor te bereiden voerde het Departement Cultuur, Jeugd en Media i.s.m. FARO in het najaar een haalbaarheidsstudie uit. De studie kiest voor de integratie van de verhaalfunctie van FAAM in de ErfgoedApp. De conclusie luidt dat deze integratie “een toegevoegde waarde kan bieden aan de gebruikers en het netwerk van erfgoedspelers rond de ErfgoedApp en tegelijk een kernelement van FAAM verder laat groeien.” Het aanbod van de ErfgoedApp breidt verder uit. Tegelijk behoudt deze integratie de missie van FAAM om het publiek nieuwsgierig te maken naar geschiedenis en erfgoed om hen heen. Tot slot biedt de infrastructuur van de ErfgoedApp meer mogelijkheden om digitale verhalen met fysieke erfgoedplekken te verbinden.

Op basis van de studie besliste de minister in december om aan FARO een bijkomende opdracht te geven voor de overname en integratie van FAAM in de ErfgoedApp. Concreet betekent dit dat de verhaalfunctie van FAAM in de ErfgoedApp wordt geïntegreerd, inclusief de bestaande verhalen van FAAM. De ErfgoedApp zet de redactionele en promotionele werking nadien voort, door nieuwe verhalen en belevingen vanuit de erfgoedsector aan te vullen en die te ontsluiten voor het publiek.

Deze integratie gaat gepaard met een besparing op de voorziene middelen van FAAM in 2026 (-50%) en 2027 (-80%). De resterende middelen worden overgedragen aan FARO, wat concreet wil zeggen 502.000 euro in 2026 en 202.000 euro vanaf 2027.

Gefaseerde integratieaanpak (2026-2028)

De technische en functionele integratie zal over twee jaar lopen, vanaf midden 2026 tot midden 2028.

We starten met de integratie aan de gebruikerskant (front-end). De bestaande FAAM-verhalen worden zichtbaar en vindbaar in de ErfgoedApp en op de ErfgoedApp-website. De FAAM-publieksomgeving wordt geleidelijk uitgefaseerd, maar blijft tot eind 2026 beschikbaar voor het publiek. Er zijn momenteel nog verhalen in ontwikkeling die verder worden afgewerkt en gepubliceerd op FAAM. Na de transitie krijgen ze een plek binnen de ErfgoedApp. FARO zorgt voor de continuïteit. In de volgende fase focussen we op de integratie aan de beheerderskant (back-end). Er worden enkele FAAM-redactietools geïntegreerd in de ErfgoedApp-manager. Dit is technisch complexer dan de front-end integratie en zal zorgvuldig worden voorbereid.

Bepaalde FAAM-functionaliteiten, zoals personalisatie en beloningen, worden niet overgenomen. We gaan ook niet meer met een aparte redactie werken, zoals bij FAAM het geval was: de nieuwe verhalen worden aangeleverd via de gemeenschap van makers van de ErfgoedApp.

Nadat de integratie is afgerond is de beheerswerking van de ErfgoedApp versterkt op drie vlakken:

Technisch: de verhaalfunctie is volledig geïntegreerd in de ErfgoedApp, inclusief hosting, onderhoud en verdere ontwikkeling. De ErfgoedApp zet ook verder in op nieuwe formats van innovatieve storytelling. Redactioneel: erfgoedorganisaties krijgen ondersteuning bij de productie en publicatie van nieuwe verhalen. Er komt extra ondersteuning voor de creatie van storytelling, augmented reality en 3D-content, via o.a. workshops en tutorials. Promotioneel: nieuwe verhalen worden via verschillende kanalen verspreid en gepromoot naar een ruim doelpubliek.

Voor de huidige gebruikers en makers van de ErfgoedApp verandert er niets. Op termijn krijgen zij er extra mogelijkheden bij, want zowel de app als de ErfgoedApp-manager krijgen een grondige update. Met deze integratie zet de ErfgoedApp een belangrijke stap in haar ontwikkeling. Door FAAM en de ErfgoedApp te bundelen, investeert de Vlaamse overheid in één duurzaam en toekomstgericht platform voor digitale erfgoedverhalen in Vlaanderen.

Heb je hierover vragen?
Neem dan gerust contact op met Bram Wiercx, projectmanager van de ErfgoedApp: bram.wiercx@faro.be of via hello@erfgoed.app 

Hoe staat het vandaag met het virtueel museum? En wat staat er nog op de planning voor 2023? Ontdek hieronder meer over de verschillende werven die vormgeven aan het virtueel museum.

 

Werf beleving

In 2022 werden zes belevingsprototypes -, (UiT) event, verhaal, interactief verhaal, spel, AR en challenges - ontwikkeld van hoe het virtueel museum er kan uitzien, die vervolgens met een brede groep stakeholders zijn getest. Deze belevingen worden in 2023 verfijnd. De belevingen verwijzen naar materieel en immaterieel erfgoed. Bovendien kan je de belevingen indelen op een spectrum van 'meer informerend' naar 'meer entertainend'.

Werf redactieplan

Om in overeenstemming met de missie van het virtueel museum steeds een evenwichtige invulling te garanderen, werken we met een redactieplan. 

Het redactieplan kenmerkt zich door een 'rollend' en 'groeiend' karakter. Het plan laat met andere woorden toe om de erfgoedbelevingen in het museum steeds aan te vullen en hierbij flexibel in te spelen op relevante (erfgoed)gebeurtenissen in de actualiteit of evenementen in de sector. Onderwerpen kunnen vertrekken uit individuele erfgoedelementen (bv. een waterput, schilderij, traditie, sandaal …), thema’s of periodes die verschillende elementen verbinden (bv. werken van Dirk Bouts in Leuven en daarbuiten, sporen van Romeinse verleden in het Waasland …), of feiten en verhalen (bv. rol van de nazi’s in het behoud van het Rubenshuis). De relevantie en het toeleidingspotentieel van belevingen kan voor het publiek versterkt worden als onderwerpen aansluiten bij de toekomstplannen van de erfgoedbeheerder, bv. een jubileumjaar, een (her)opening (of tijdelijke sluiting), een nieuwe aanwinst, een restauratie ... 

Om effectief als een versterker en een wegwijzer te functioneren, willen we het rollende redactieplan in de eerste plaats invullen met onderwerpen die de collega's in de sector aanreiken. Op de Trefdag in november 2022 bleek dat bijna alle deelnemers daar graag in 2023 al toe wilden bijdragen. Daarom hebben we na de Trefdag een oproep gelanceerd naar de aanwezigen en bij uitbreiding de brede erfgoedsector om prikkelende erfgoedverhalen met ons te delen. Deze verhalen hielpen ons om het redactieplan en de redactierichtlijnen te verfijnen. Bijdrages zullen niet in volgorde van ontvangst naar belevingen vertaald worden. Op basis van een selectiekader bestaande uit acht criteria, zal bepaald worden welke verhalen in de eerste versie van het virtueel museum worden opgenomen. Deze criteria werden opgesteld in overleg met een beperkte groep stakeholders uit de erfgoedsector en worden doorlopend verfijnd. Ontdek de selectiecriteria hier. 

Het redactieplan wordt uitgewerkt door een tijdelijk redactieteam dat onder leiding staat van Geheugen Collectief, een historisch onderzoeksbureau dat geschiedenis aantrekkelijk wil maken voor een breed publiek, en dat wordt ondersteund door OKV, tijdschrift over boeiend en gevarieerd kunst- en erfgoednieuw. Beide partners combineren ervaring in publieksgeschiedenis, een breed netwerk, een groot archief, en een brede kennis van erfgoed in Vlaanderen. Dit 'ad interim' redactieteam zorgt voor de opstart van de redactie, de eindredactie en ondersteuning van gastredactie van de verhalen in het virtueel museum. Opdat de bezoeker een consistente ervaring beleeft en opdat we de werklast voor collega's uit de erfgoedsector om verhalen via het virtueel museum te delen zo laag mogelijk willen houden, heeft het redactieteam sjablonen, richtlijnen en een voorbeeld per belevingsformat (zie werf 'Beleving) opgemaakt. Wanneer er een beheersentiteit voor het virtueel museum geselecteerd is (zie 'Werf beheersorganisatie'), zal deze de redactietaken overnemen.

Wil je zelf een erfgoedverhaal aanreiken? Klik hier!

Werf strategische communicatie en branding

Voor de strategische communicatie over het museum werken we samen met communicatiepartner Bonka Circus. Zij werken uit langs welke kanalen we welke publiekssegmenten zullen benaderen en zij bedenken een naam en gezicht voor het virtueel museum.

Gebruikers die we aangetrokken hebben, willen we blijven prikkelen. We voorzien doorlopend (kleinere) campagnes waarvoor we nieuwe belevingen op nieuwe fysieke en digitale locaties kunnen gebruiken. 

Werf technische architectuur

Sinds februari 2022 werken we aan de technische architectuur, ofwel het digitale ‘geraamte’, van het museum. De technische architectuur bepaalt het groeimodel van het museum. Stapsgewijs worden stukjes en functies bijgebouwd aan het museum. Het virtuele museum zal beschikbaar zijn als een website en als een app.

Het technisch platform heeft twee functies. Ten eerste kunnen gebruikers erfgoed bij hen in de buurt zoeken, en kunnen ze aan de hand van suggesties door verschillende erfgoedbelevingen scrollen. De applicatie moedigt bezoekers aan om enkele gegevens via een profiel te delen zodat zij gepersonaliseerde suggesties krijgen. Ten tweede omvat het platform de toepassing waarin (gast)redacteurs belevingen kunnen aanmaken en beheren, alsook een onderliggend platform dat zorgt voor onder andere analytics, het beheer van assets en gebruikersgegevens.

Het platform moet erfgoeddata op een gestandaardiseerde wijze kunnen uitwisselen met andere toepassingen, en zal daarom datastandaarden ondersteunen zoals open data en linked data event streams, IIIF. Het platform zal tevens de evolutie van OSLO volgen. We willen ook aligneren met andere digitale initiatieven. Zo integreren we in 2023 al met het uitwisselingsplatform dat het Departement CJM in het kader van Doelgericht Digitaal Transformeren bouwt om UiT-evenementen te kunnen hergebruiken. 

Voor de ontwikkeling van het technisch platform werken we samen met Inuits en Atos.

Werf beheersorganisatie

Samen met consultancy bedrijf Think with people werkten we in de afgelopen periode ook aan het beheersplan voor het virtueel museum. Het beheers- of business plan beschrijft hoe het museum zich als organisatie positioneert in het erfgoedveld en formuleert de doelen, de taken, het team, het financiële plan met kosten en mogelijke inkomsten van het virtueel museum. Het businesplann beschrijft ook welke beheersorganisatie en werkingsmiddelen nodig zijn om de doelstellingen te realiseren. 

De beheersorganisatie staat in voor drie kerntaken om het virtueel museum te doen draaien; promotie, redactie en technologie. Voor de kernactiviteiten werken de eigen teamleden samen met partners. 

Departement CJM maakt een voorstel op van potentiële beheersentiteiten dat aan de volgende regering gepresenteerd zal worden. Er is momenteel nog geen beheersentiteit gekozen.

Wanneer opent het virtueel museum?

We willen de eerste versie van het virtueel museum demonstreren in januari 2024 en lanceren in maart.

 

Het ontwerp voor het virtueel museum van Vlaanderen heeft goud gewonnen voor beste digital product op de Henry van de Velde Awards. Die awards worden uitgereikt door Flanders DC en worden gezien als de belangrijkste designprijzen in België. Studio Dott creëerde het ontwerp in opdracht van het Departement Cultuur, Jeugd en Media.

Tastbaar concept De Vlaamse overheid wil een ‘virtueel museum voor de geschiedenis en cultuur van Vlaanderen’ ontwikkelen om een breed publiek ons erfgoed te laten ontdekken. Het museum moet ook dienen als instrument in de digitale transformatie van de erfgoedsector. We stelden designbureau Studio Dott aan om daarvoor een onderzoekstraject op te zetten. Zij onderzochten en verbeeldden op welke manieren we de beoogde diverse en brede doelgroep in contact kunnen brengen met erfgoed. Het resultaat van het onderzoek is een digitaal productconcept dat de waardepropositie van het museum tastbaar maakt en een groeiend draagvlak creëert. De jury van de Henry van de Velde Awards was lovend over het winnende ontwerp voor het virtueel museum van Vlaanderen: “Dit project steunt op een grondig gebruikersonderzoek dat tot de juiste resultaten heeft geleid. De digitale toepassing is vlot in gebruik en heeft een lage instapdrempel.”    Oog voor een brede gedragenheid

In opdracht van de Vlaamse minister van Cultuur leiden we de uitwerking van het museumconcept, maar we werken ook zeer bewust samen met vele partners. Bij het project zijn niet alleen de brede erfgoedsector in Vlaanderen (waaronder onroerend erfgoed) en Digitaal Vlaanderen betrokken, ook de creatieve en digitale sector en aanstormend schooltalent worden meegenomen in het verhaal. Naarmate het concept voor het museum tastbaarder wordt, zal het departement ook het potentiële museumpubliek op allerlei manieren betrekken bij de volgende stappen. Verder is er overleg met partijen die raakvlakken met erfgoed hebben, zoals Toerisme Vlaanderen en de VRT.